Ścieżka dydaktyczno - historyczna PDF Drukuj

 

Jest to szlak wiodący po zabytkach, miejscach pamięci narodowej i innych miejscach historycznych, przy których znajdują się tablice z opisem tych obiektów w języku polskim i niemieckim. Na każdej z nich znajduje się zdjęcie przedstawianego obiektu oraz mapa miasta lub gminy, na której zaznaczone są kolejne punkty tej ścieżki.

 

Ratusz w Babimoście
Ratusz

Ścieżka zaczyna się przed budynkiem Ratusza, gdzie mają siedzibę władze samorządowe. Zbudowany został w połowie XIX wieku i jest jedną z zabytkowych budowli w naszym mieście. Zniszczony został 29 stycznia 1945 r. przez Armię Radziecką, i odbudowany dopiero w latach 1961-1963. Z tamtych czasów pozostał przepiękny i wiele mówiący napis - "ZIEMIA BABIMOJSKA OD WIEKÓW POLSKA". Z czasem uruchomiono na wieży zegar, w południe odgrywany jest Hymn Babimostu, a w 2004 r. odbudowana została sama wieża.

 

 

 

 

 

Kościół p. w. św. Wawrzyńca i Organistówka w Babimoście


W miejscu, gdzie w czasach przedchrześcijańskich był wizerunek pogańskiego bóstwa, zbudowano drewniany kościół w XII lub XIII wieku. Początkowo był p.w. św. Piotra, stąd klucze w herbie miasta, a później p.w. św. Katarzyny. Kościół p.w. św. WawrzyńcaSpłonął w 1728 r. Odbudowany w latach 1730-1740 w stylu późnobarokowym jako świątynia p.w. św. Wawrzyńca. Pożar w 1832 r. zniszczył piękne barokowe wieże, które zrekonstruowane zostały dopiero w 1888 r. W kościele parafialnym znajduje się połiptyk przedstawiający sceny z życia i męki Jezusa Chrystusa oraz sceny z życia świętych i męczenników, oparte na zbiorze podań zwanych "Legenda Aurea"- dzieło Mistrza z Gościeszowic z 1499 r. Mieści się tutaj również chór, który nie został zniszczony przez pożar w 1728 r. W bocznym ołtarzu umieszczono się obraz Matki Bożej "Gospodyni Babimojskiej", powstały prawdopodobnie w XVI wieku. Obok kościoła stoi Organistówka, która zbudowana została w drugiej połowie XVIII wieku. Jest to budynek parterowy, konstrukcji szkieletowej wypełnionej cegłą, nakryty dachem naczółkowym z powiekami; początkowo była mieszkaniem organisty, a od 1974 r. jest siedzibą sióstr felicjanek. Z parafią babimojską związanych było wielu sławnych Polaków. Najbardziej znaną postacią był Józef Andrzej Załuski - tytularny proboszcz babimojski w połowie XVIII wieku . Wielki magnat i mecenas kultury polskiej, historyk, bibliograf i edytor, założyciel wraz z bratem Andrzejem Stanisławem słynnej Biblioteki Załuskich. Równie wybitny był jego sekretarz i współpracownik, twórca bibliografii polskiej, Jan Daniel Janocki, proboszcz babimojski od 1745 r.

 

 

Skwer Muzyków Ludowych


Tablica znajdująca się na Skwerku Muzyków Ludowych opowiada o podstawowym wyróżniku Regionu Kozła i tradycjach muzycznych kapel koźlarskich. Podstawą ich oryginalności są dudy, zwane u nas kozłem polskim. Występuje on w dwóch rodzajach-kozła białego zwanego weselnym, używanego w kapelach, oraz kozła czarnego zwanego ślubnym, na którym grano tylko na Mszy Świętej podczas uroczystości zaślubin. Dudy są instrumentem muzycznym złożonym z worka ze skóry kozła, do którego miechami wtłacza się powietrze, a które grający naciskiem ramienia wdmuchuje do piszczałek melodycznych i bardunkowych, wydobywając tym samym charakterystyczne dźwięki. Dudom towarzyszyły skrzypce, nazywane serbami (skrzypce serbskie) lub mazanki, czyli małe skrzypce z trzema strunami. Kapela ludowa składająca się z kilku dud i skrzypiec była nieodłącznym elementem życia społeczności wiejskiej. Znajdujemy je na weselach, jak również na zabawach w karczmach, organizowanych w każdą niedzielę-pomijając okresy postów. Z wiejskich karczm kapele koźlarskie trafiły do szlacheckich dworków i magnackich dworów. Stały się tym samym elementem polskiej kultury narodowej. Na naszej Ziemi zachowały się żywe tradycje kapel koźlarskich. W okresie, kiedy Babimojszczyzna była w państwie pruskim i tożsamość narodowa zamieszkujących ją Polaków była zagrożona, kapele pełniły rolę nośnika polskiej tradycji narodowej. Spośród wielu znakomitych muzyków ludowych znajdujemy Wacława Łakomego. Obecnie tradycje te kontynuuje młodzież szkolna-ponad 20 uczniów, głównie z Kramska i Podmokli, uczy się grać pod kierunkiem pana Henryka Skotarczyka.

 

 

Obelisk na Placu Powstańców Wielkopolskich w Babimoście


Obelisk poświęcony jest upamiętnieniu walk o wolność Ziemi Babimojskiej. Obelisk w babimościeDaty na nim oznaczają: Rok 1655 to walka z najazdem szwedzkim w czasach "potopu". Podjął ją Starosta Babimojski Krzysztof Zegocki, za co uzyskał chwalebne miano "Pierwszy Partyzant Rzeczypospolitej". Utworzył on z miejscowej drobnej szlachty, mieszczan i chłopów oddział partyzancki, z którym zdobył Kościan i ruszył na odsiecz Jasnej Górze. Rok 1919 to Powstanie Wielkopolskie 1918/19. Mimo usilnej germanizacji Ziemi Babimojskiej, prowadzonej przez władze Prus i Niemiec, większość jej mieszkańców zachowała polską tożsamość narodową, czego dowodem jest udział ponad 100 Babimojszczan w Powstaniu. Walczyli oni w Poznaniu, przeszli szlak bojowy do Babimostu, wyzwalając miasto 24 stycznia 1919 r. Odparli nieprzyjacielską ofensywę, zatrzymując Niemców na linii jezior obrzańskich w Grójcu Wielkim i nie pozwalając im wtargnąć do Wielkopolski. Rok 1945 to dla Ziemi Babimojskiej wyzwolenie i powrót do Macierzy po 152 latach narodowej niewoli. 29 stycznia rano 12 zmotoryzowana brygada Armii Radzieckiej z 11 Samodzielnego Korpusu Pancernego dowodzonego przez gen. mjr Filipa Rudnika zajęła Babimost.

 

Kościół Ewangelicki


Ewangelicy przybyli do Babimostu w połowie XVII wieku ze Śląska na zaproszenie starosty babimojskiego Krzysztofa Zegockiego.Kościół ewangelicki Byli tam prześladowani przez Habsburgów w okresie okrutnej wojny trzydziestoletniej (1618-1648) i dopiero w miastach wielkopolskich, m. in. w Babimoście znaleźli schronienie i normalne warunki do egzystencji. Starosta działając w imieniu króla Jana Kazimierza Wazy zapewnił im swobody narodowe i religijne, udzielił zezwolenia na budowę domu modlitwy oraz wyznaczył tereny pod osadnictwo. Po przybyciu do Babimostu osadnicy niemieccy wybudowali nową dzielnicę- tzw. Nowe Miasto i świątynię przy nowej ulicy prowadzącej do Kargowej. Zniszczył ją całkowicie wielki pożar w 1781 r., w wyniku którego spaliła się również znaczna część miasta. W latach 1782-1789 świątynię odbudowano i służyła wiernym wyznania ewangelickiego. W 1945 r. wysiedlono ludność niemiecką, w tym większość ewangelików i od tego czasu kościół jest nieczynny.

 

Kościół cmentarny p.w. św. Jacka w Babimoście


Kościół zbudowany został w XVI wieku na cmentarzu rzymsko-katolickim, oddalonym wówczas od miasta. Był pod wezwaniem Matki Bożej. Konstrukcja drewniana powodowała, że wielokrotnie ulegał spaleniu. Po pierwszym pożarze odbudowany został w latach 1605-1609 przez rodziny Klocków, Kawków i Hamerczaków. Kościół p. w. św. JackaPoświęcony został 4 czerwca 1610 roku przez biskupa poznańskiego Andrzeja Opalińskiego. Długoletnim kapelanem przy tym kościele był ksiądz Jacek Klimowicz, który oddał kościół pod opiekę św. Jacka Odrowąża. W roku 1656 miasto wraz ze świątynią zostało spalone przez Szwedów. Kościół został szybko odbudowany. Biskup poznański Maciej Kurski poświęcił go 17 maja 1660 roku. Po kolejnym pożarze, staraniem księdza Szymona Rychlińskiego, kościół został odbudowany w 1740 roku już jako budynek murowany. Niestety, to też nie uchroniło go w 1832 roku od następnego pożaru. Odbudowano go ponownie w 1850 roku i w takim kształcie dotrwał do dzisiaj, gdyż remonty i renowacje nie spowodowały zmian konstrukcyjnych. Kościół p.w. św. Jacka jest budowlą jednonawową, o półkoliście zamkniętym prezbiterium i prostokątnej zakrystii, umiejscowionej po jego zachodniej stronie. Nad korpusem budowli od zachodu umieszczona jest, kryta blachą wieżyczka. W wieżyczce znajduje się dzwon o wadze 30 kg. Corocznie w dniu 17 sierpnia obchodzony jest odpust ku czci patrona św. Jacka.

 

Skwer Wojska Polskiego w Babimoście


45 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego (JW.5037) powołano 6 lipca 1957r. rozkazem Ministra Obrony Narodowej. 10 października 1957r., na budowanym od 1954r. lotnisku, ląduje III eskadra 1 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego "Warszawa" pod dowództwem por. pil. Jana Malickiego, która stała się zalążkiem babimojskiego pułku. Pułk wyposażono w samoloty MIG 15. Skwer Wojska PolskiegoPodporządkowany został pod 3 Korpus Obrony Powietrznej Obszaru Kraju. W 1960r. pułk otrzymuje sztandar bojowy. W dniu 21.07.196lr. wydarzeniem była wizyta pierwszego kosmonauty świata Jurija Gagarina, na pamiątkę której została wmurowana w płytę lotniska tablica pamiątkowa. W listopadzie 1969r. pułk zostaje włączony w skład Dowództwa Wojsk Lotniczych i zmienia przeznaczenie jako pułk lotnictwa myśliwsko-szturmowego. W latach 1980-1989 w pułku odbywa się szkolenie lotnicze podchorążych Wyższej Oficerskiej Szkoły Lotniczej (WOSL). W 1988r. przemianowano pułk na 45 Lotniczy Pułk Szkolno-Bojowy. W lutym 1992r. zakończono szkolenie lotnicze, a 22 sierpnia pożegnano uroczyście sztandar pułku. Szkolenie lotnicze pułk zakończył na samolotach myśliwsko -bombowych Lim 6. Z dniem 1 września 1992r. rozkazem MON została powołana nowa jednostka Komenda Obsługi Lotniska (JW. 2784). Od 01.01.2000r. funkcjonowała w składzie 21 a następnie 33 Bazy Lotniczej jako Lotnisko nr 2. Z dniem 31.12.2004r. Jednostka Wojskowa w Babimoście uległa całkowitej likwidacji. Tradycję i historię rozwiązanej Jednostki Lotniczej kultywuje Związek Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy Wojska Polskiego. ZBŻZiOR WP jest stowarzyszeniem i działa od 27.03.198lr. Przejął opiekę nad symbolami lotniczymi pozostałymi po Jednostce oraz częścią wojskową Izby Pamięci. W swojej działalności bierze aktywny udział w życiu publicznym Miasta i Gminy.

 

Synagoga w Babimoście


Synagoga znajdująca się w Babimoście, przy placu Powstańców Wielkopolskich. Synagoga została zbudowana w drugiej połowie XIX wieku. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zdewastowali synagogę. Budynek został przebudowany w latach 60-tych z przeznaczeniem na Miejski Dom Kultury.

 

Cech Rybacki w Podmoklach


Cech Rybacki założony został na początku XVII wieku przez mieszkańców Babimostu oraz Podmokli Małych i Wielkich, którzy zajmowali się rybołówstwem zawodowo lub pobocznie na rozlewiskach Leniwej Obry. W zamian za bohaterska walkę ze Szwedami w czasach "potopu", na wniosek i za wstawiennictwem starosty babimojskiego Krzysztofa Żegockiego, w 1661 r. król Jan Kazimierz Waza nadał mu prawa i przywileje. Potwierdził je w 1767 r. król Stanisław August Poniatowski. Cech Rybacki składał się ze Stołu Braci Starszych i Stołu Braci Młodszych. Na jego czele stał Starszy Cechu, który kierował działalnością i posiadał skrzynię z dokumentami Cechu. Godłem Cechu była tzw. "cycha" w kształcie ryby-w Podmoklach Wielkich była wyryta na mosiężnej blasze, a w Podmoklach Małych wycięta z drewna. W razie śmierci jednego z członków Cechu "cychę" posyłano od jednego członka do drugiego, zawiadamiając o jego śmierci i zapraszając wszystkich na uroczystość pogrzebową. Cech posiadał sztandar-przedstawiał on wyhaftowaną rybę na czerwonym tle. Uregulowanie Leniwej Obry w końcu XIX wieku doprowadziło do zaniku rybołówstwa jako źródła zarobkowania. Z tego powodu Cech Rybacki przekształcił się w organizację społeczno-kulturalną kultywującą polskie tradycje i obyczaje. W takiej postaci istniał do 1951 r., przyczyniając się do utrzymania polskiej świadomości narodowej wśród mieszkańców Podmokli.

 

Pamiątkowa Tablica w Podmoklach Małych


Wsie Podmokle Małe i Podmokle Wielkie mają wspólne losy. Powstały w XII wieku. W wiekach XIV-XVIII należały do dóbr królewskich, zarządzanych przez starostów babimojskich. Były wsiami sołeckimi, co świadczy o organizacji w oparciu o wzory niemieckie. W Podmoklach Małych znajdował się młyn. W początkach XVII wieku mieszkańcy założyli cech rybacki, któremu statut w 1661 roku-w uznaniu zasług za walkę ze Szwedami w okresie "potopu"- nadał król Jan Kazimierz. Po II rozbiorze Polski od 1793 roku Podmokle Małe znalazły się w państwie pruskim. Przez lata zaborów mieszkańcy zachowali polską tożsamość. Działały liczne polskie organizacje- biblioteka Towarzystwa Czytelni Ludowych, Kółko Rolnicze, a po I wojnie światowej Koło Związku Polaków w Niemczech. W czerwcu 1929 roku powstała Polska Katolicka Szkoła Powszechna, która działała bardzo prężnie. Dyrektorem szkoły i nauczycielem był m. in. Franciszek Sarnowski, którego imię nadano obecnej Szkole Podstawowej. Za działalność patriotyczną był, podobnie jak inni mieszkańcy wsi, represjonowany przez władze hitlerowskie. Zginął w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen w styczniu 1940 roku w wieku 28 lat. Podmokle Małe wyzwolone zostały 29 stycznia 1945 roku i powróciły w granice państwa polskiego.

 

Dąb "Kazimierz" w Laskach Dolnych


Dąb szypułkowy "Kazimierz" znajduje się w Leśnictwie Laski, w oddziale 36i przy osadzie Nadleśnictwa Babimost. Liczy sobie ok. 197 lat. Jego wysokość wynosi 28 m, a obwód 432 cm. Zarejestrowany jest w rejestrze pomników przyrody województwa lubuskiego pod nr 504. Ostatnio konserwowany był w 1995 r. Dąb "Kazimierz" jest ozdobą leśnego rezerwatu częściowego lasów nizinnych "Laski". Został on utworzony w 1977 r. i posiada powierzchnię 42,92 ha. Celem jego powstania było zachowanie lasu z udziałem drzewostanów starszych klas wieku o charakterze naturalnym. Występuje w nim wiele ciekawych gatunków roślin: listera jajowata, przygiełka biała, pajęcznica liliowata, modrzewnica zwyczajna, śnieżyca wiosenna, bluszcz pospolity, marzanka wonna, kokoryczka wielokwiatowa. Występują w nim głównie zespoły roślinne związane z siedliskami wilgotnymi. Rosną tu stare buki i dęby osiągające wiek do 170 lat. Stwierdzono występowanie 46 gatunków ptaków. Na terenie rezerwatu wytyczono ścieżkę przyrodniczą, na której znajdują się tablice informujące o występujących tu roślinach i drzewach. Pełni ona znakomicie funkcję dydaktyczną.

 

Kościół parafialny w Nowym Kramsku


Już w 1311 r. istniał w Nowym Kramsku drewniany kościół p.w. św. Michała. Należał do parafii klępskiej, diecezji wrocławskiej.Kościół parafialny Nowe Kramsko Od czasu przejęcia wsi, na początku XIV wieku, przez klasztor cystersów z Obry, plebanami kościoła byli jego mnisi. W połowie XVII wieku założono przy kościele szkołę parafialną i zmieniono wezwanie na Narodzenia Najświętszej Marii Panny. W latach 1759-1769 w miejsce drewnianego wybudowano kościół murowany. Fundatorem był opat klasztoru cystersów z Obry, Stanisław Pretendowski, który został też jego zarządcą. W 1855 r. została dobudowana wieża. Kościół ma budowę jednonawową. Wzniesiony jest na planie owalnym, z prostą ścianą od zachodu. Po bokach nawy znajdują się dwie półkoliste kaplice, a z obu stron prezbiterium zakrystia i składzik. Wnętrze kościoła utrzymane jest w stylu późnobarokowym. Księża parafii nowokramskiej pełnili w czasach narodowej niewoli za rządów pruskich i niemieckich rolę przewodników i patronów polskiej ludności. Inicjowali tworzenie i wspierali działania polskich organizacji politycznych, kulturalnych i gospodarczych, znacząco przyczyniając się do utrzymania polskiej tożsamości narodowej.

 

 

 

 

 

Pamiątkowy Obelisk w Nowym Kramsku


W Powstaniu Wielkopolskim 1918/19 uczestniczyło wielu mieszkańców Ziemi Kramski ej. Do walki o niepodległość Polski przygotował ich oddział paramilitarnej organizacji-Polskiego Stowarzyszenia Gimnastycznego "Sokół", do którego należało ponad 70 osób, a którym dowodził Teodor Spiralski. Obelisk w Nowym KramskuOkoło 25 jego podkomendnych wyruszyło do Poznania przed wybuchem powstania i uczestniczyło w nim od samego początku. Wraz z innymi wyzwolili Poznań i przeszli powstańczy szlak bojowy przez Grodzisk Wielkopolski, Rakoniewice, Wolsztyn, Chobienice, a 24 stycznia 1919 roku zajęli Babimost. Wielu Kramszczan dołączyło wówczas do walczących z Niemcami oddziałów powstańczych. W nocy 2/3 lutego 1919 roku Powstańcy dokonali ataku na zgrupowanie wojsk niemieckich w Nowym Kramsku, którym dowodził porucznik von Kleist. Atak zakończył się całkowitym powodzeniem. Niemcy ponieśli znaczne straty-obok 42 żołnierzy i 3 oficerów zginął von Kleist. Zginęło także 7 powstańców-ich nazwiska wymienione zostały na obelisku. Powstańcy zdobyli wiele broni i amunicji, po czym wycofali się do Babimostu. W wyniku tej akcji uwolniono polskich działaczy więzionych w nowokramskim pałacu, przeszkodzono w szykanowaniu ludności polskiej przez władze i wojsko niemieckie, znacznie utrudniono Niemcom przygotowania do ataku na Babimost i dalej na Wielkopolskę.

 

Pałacyk w Nowym Kramsku


Nowe Kramsko, jako wieś rycerska zorganizowana na prawie polskim, powstało na początku XIII wieku. Pałacyk w Nowym KramskuHistoria mówi, że wieś powstała poprzez zasiedlenie terenów wokół Jeziora Kalisko przez mieszkańców wsi Stare Kramsko. Właściciele wsi-Hektor z rodu Leszczyców z Klępska i kasztelan zbąski z rodu Junoszów Sulko z Lasocie - na początku XIV wieku podarowali ją klasztorowi cystersów z Obry. Po II rozbiorze Polski w 1793 roku wieś znalazła się w państwie pruskim, które przejęło dobra klasztorne. Ostatecznie znalazły się one w posiadaniu hrabiego von Unruh z Kargowej. Pod koniec XIX wieku ich właścicielem był Emil Rudelius, który w tym czasie wystawił pałac. Pełnił on rolę siedziby rodowej do 1945 r. Przez lata zaborów wieś zachowała całkowicie polski charakter. Od lat 80. XIX wieku działały liczne polskie organizacje narodowe, którym przewodzili Teodor Spiralski i Jan Cichy. Wielu mieszkańców uczestniczyło w Powstaniu Wielkopolskim. Po I wojnie światowej działalność polskich organizacji narodowych inspirowało koło Związku Polaków w Niemczech, którym kierował Jan Cichy. Działał Bank Ludowy. 11 czerwca 1929r. powstała Polska Katolicka Szkoła Powszechna. 29 stycznia 1945 roku wieś powróciła do państwa polskiego. Obecnie w pałacyku mieści się filia Biblioteki Publicznej im. Wiesława Sautera w Babimoście oraz świetlica wiejska.

 

Dzwonnica w Starym Kramsku


Stare Kramsko, jako wieś rycerska zorganizowana na prawie polskim, powstało na przełomie XII/XIII wieku. W 1320 roku ówczesny właściciel wsi-rycerz Miron z Lasocie - podarował ją klasztorowi cystersów z Obry, którzy byli jej właścicielami do XVIII wieku. Podczas "potopu szwedzkiego" w 1657 r. wieś "w popiół i gruzy zamieniono". W wyniku II rozbioru Rzeczypospolitej w 1793 roku znalazła się w państwie pruskim. Przez cały okres zaborów i okupacji wieś zachowała polski charakter. Od lat 80. XIX wieku działały tu liczne polskie organizacje. Pod przywództwem Teodora Spiralskiego mieszkańcy wsi uczestniczyli w Powstaniu Wielkopolskim, a po I wojnie światowej utworzyli Koło Związku Polaków w Niemczech - organizacji skupiającej całe polskie życie narodowe. 1 maja 1929 roku powstała tu Polska Katolicka Szkoła Powszechna. 29 stycznia 1945 roku Stare Kramsko powróciło do Macierzy. Dzwonnicę wybudowano w 1929 r. Ufundowali ją mieszkańcy wsi - Maria i Walenty Kubikowie. Służyła do ostrzegania przed kataklizmami jak pożar, powódź czy gradobicie oraz biciem dzwonów informowała o śmierci kogoś z mieszkańców. Została umieszczona w rejestrze zabytków pod numerem 1848. Dwukrotnie dokonywano jej renowacji-w 1968 roku i w 2003 roku. Nadal pełni swe funkcje i służy mieszkańcom Starego Kramska

 

 

Biografia miesiąca

Edward Garlikowski

Urodził się 2.07.1945 r. w Cieślikowie na pograniczu Kujaw i Mazur nad Wisłą, wśród jezior, łąk i lasów. Jest szczęśliwy, że urodził się i wychował na wsi. Poznał bliżej świat przyrody, fauny i flory.

więcej ...

Dyskusyjny Klub Książki

Dyskusyjny Klub Książki

Klubowiczem może zostać każdy, niezależnie od wieku i zainteresowań.

Najważniejsza jest pasja czytania, ochota na rozmowę o tym co czytamy, a także chęć poznawania nowej literatury.

więcej ...